หน่วยที่ 4 แนวคิด Entity-Relationship Model (ต่อ)

เอนทิตี้ (Entity)

เอนทิตี้ หมายถึง สิ่งของหรือวัตถุที่เราสนใจ ซึ่งอาจจับต้องได้และเป็นได้ทั้งนามธรรม

ตัวอย่าง Entity ประเภทต่าง ๆ ได้แก่ 

  • บุคคล (Persons) เช่น ลูกค้า (Customer), พนักงาน (Employee), นักศึกษา (Student) เป็นต้น
  • สถานที่ (Place) เช่น อาคาร (Building) , ห้อง (Room), ร้านค้า (Store), บริษัท (Company) เป็นต้น
  • วัตถุ (Objects) เช่น หนังสือ (Book), ผลิตภัณฑ์ (Product), เครื่องจักร (Machine), รถยนต์ (Car)
  • เหตุการณ์ (Event) เช่น การลงทะเบียน (Registration), การจอง (Reservation),  การสั่งซื้อ (Order), การยืม(Borrow),  การคืน (Return),  การขาย (Sales)  เป็นต้น
  • แนวความคิด (Concepts) เช่น บัญชี (Account), วิชา (Course), สาขา (Branch) เป็นต้น

สัญลักษณ์ของ Entity จะใช้รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า (Rectangle) มีชื่อกำกับอยู่ภายใน ชื่อควรเป็นคำนาม และหากเป็นภาษาอังกฤษจะใช้ตัวพิมพ์ใหญ่

เอนทิตี้ปกติ ใช้สัญลักษณ์รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามีคุณสมบัติชี้เฉพาะไม่ขึ้นกับเอ็นทิตี้อื่นและจัดเก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้องไว้ในระบบฐานข้อมูล สัญลักษณ์ เช่น เอนทิตี้นักศึกษา  เอนทิตี้อาจารย์   เอนทิตี้ชั้นเรียน เป็นต้น    

เอนทิตี้อ่อนแอ ใช้สัญลักษณ์รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าแต่เป็นเส้นคู่ เอนทิตี้อ่อนแอไม่สามารถเกิดขึ้นได้ตามลำพังจะขึ้นอยู่กับเอ็นทิตี้ชนิดอื่นและถูกลบเมื่อเอ็นทิตี้หลักถูกลบออกไป เช่น เอนทิตี้อ่อนแอสมาชิกในครอบครัว  เป็นต้น

          ตัวอย่างเอนทิตี้อ่อนแอสมาชิกในครอบครัวแบบ ER Diagram

***หมายเหตุ พนักงานหนึ่งคนมีสมาชิกในครอบครัวได้หลายคน และ สมาชิกในครอบครัวมีพนักงานได้คนเดียว (คนเดียวเพราะไม่ความซ้ำซ้อน)

ตัวอย่างเอนทิตี้อ่อนแอสมาชิกในครอบครัวแบบตาราง (Table)

 

คอมโพสิตเอ็นทิตี้ (Composite entity)

          คอมโพสิตเอ็นทิตี้ สร้างขึ้นเพื่อแปลงความสัมพันธ์แบบ M:N มาเป็นแบบ 1:N โดยการนำเอาคีย์หลักของทั้งสองเอ็นทิตี้ที่มีความสัมพันธ์แบบ M:N มารวมกับแอทริบิวต์อื่นๆที่สนใจ เช่น เอ็นทิตี้การลงทะเบียนเป็นคอมโพสิตเอ็นทิตี้ที่ถูกสร้างระหว่างเอ็นทิตี้นักศึกษา และวิชา โดยคอมโพสิตเอ็นทิตี้จะแสดงด้วยรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าที่มีรูปสีเหลี่ยมขนมเปียกปูนอยู่ภายในด้วย

 


แอตทริบิวต์ (Attribute) หรือคุณสมบัติ (Property)

          แอตทริบิวต์ใช้อธิบายถึงคุณลักษณะหรือคุณสมบัติของเอ็นทิตี้

          ตัวอย่างแอตทริบิวต์ เช่น เอ็นทิตี้ของนักศึกษา จะประกอบด้วย Attribute รหัสนักศึกษา ชื่อ-สกุล , เพศ , ที่อยู่ , เบอร์โทร ,  คณะ , สาขา ,วิชา , วันที่เข้าเรียน เป็นต้น

         สัญลักษณ์ของแอตทริบิวต์  ใช้สัญลักษณ์ วงรี (Ellipse) แทน Attribute หนึ่ง Attribute และมีชื่อกำกับภายในที่เป็นคำนาม 

          การใช้สัญลักษณ์ตัวอย่าง 

แอตทริบิวต์อย่างง่าย หรือแบบธรรมดา (Simple Attribute) ไม่สามารถแบ่งย่อยได้อีก 

เช่น แอตทริบิวต์ชื่อ และ แอตทริบิวต์ที่อยู่ 

          ตัวอย่างนักศึกษา เก็บข้อมูลโดยใช้การสร้างตารางจากแบบจำลองอีอาร์สามารถเขียนได้โดยใช้โครงสร้างแบบตารางได้ดังนี้

รูปแบบ  ชื่อตาราง(แอทริบิวต์คีย์หลัก,แอทริบิวต์ที่ 2,แอทริบิวต์ที่ 3,…….ที่ n)

เช่น  นักศึกษา(รหัสนักศึกษา, ชื่อ, ที่อยู่, เพศ, เบอร์โทร, สาขา)

การใช้สัญลักษณ์ของแอตทริบิวต์แบบธรรมดาเก็บข้อมูลดังนี้

 

แอทริบิวต์แบ่งย่อยหรือเรียกว่าคอมโพสิตแอทริบิวต์ (Composite Attribute)
แอทริบิวต์แบ่งย่อย หมายถึง แอทริบิวต์ที่สามารถแบ่งย่อยได้อีก เช่น  Attribute ที่อยู่ สามารถแบ่งเป็นแอทริบิวต์ย่อยๆ ได้แก่ เลขที่ ถนน อำเภอ จังหวัด รหัสไปรษณีย์ เป็นต้น

          ตัวอย่างนักศึกษา การใช้สัญลักษณ์ของแอตทริบิวต์แบบแบ่งย่อยเก็บข้อมูลดังนี้

***หมายเหตุ รหัส (ID) เช่น รหัสนักศึกษา ฯลฯ รหัสจัดเป็นคีย์แอตทริบิวต์ (Key Attribute) หรือ คีย์หลัก (PK: Primary Key) หรือ กุญแจหลัก ใช้ระบุความแตกต่างของแต่ละสมาชิกในเอ็นทิตี้ คีย์แอตทริบิวต์เป็นแอตทริบิวต์ที่มีค่าของข้อมูลในแต่ละสมาชิกของเอ็นทิตี้ไม่ซ้ำกัน สัญลักษณ์ที่ใช้กับคีย์แอตทริบิวต์คือรูปวงรีที่ภายในมีชื่อของแอตทริบิวต์ที่มีการขีดเส้นใต้แทนคีย์แอตทริบิวต์

 

แอทริบิวต์ที่มีหลายค่า (Multivalued Attribute)

แอทริบิวต์ที่มีหลายค่า หมายถึง แอทริบิวต์ที่สามารถมีได้หลายค่า เช่น คนหนึ่งคนสามารถมีวุฒิการศึกษาได้หลายระดับ เช่น ปริญญาตรี,โท,เอก เป็นต้น หรือ นักศึกษาหนึ่งคนอาจมีเบอร์โทรศัพท์ได้หลายเบอร์

สัญลักษณ์แอทริบิวต์ที่มีหลายค่า จะใช้วงรีสองวงซ้อนกันแทนแอทริบิวต์ที่มีหลายค่า

ตัวอย่างพนักงานแบบ ER Diagram แสดงแอทริบิวต์ที่มีหลายค่า โดยพนักงานสามารถมีวุฒิการศึกษาได้หลายระดับ 

ตัวอย่างพนักงานแสดงการเก็บแอทริบิวต์การศึกษาที่มีหลายค่า

***หมายเหตุ หากการเก็บข้อมูลในฐานข้อมูลของการศึกษามองเพียงวุฒิปริญญาสามารถใช้ M to N เนื่องจากมีความซ้ำซ้อนกันได้ อันได้แก่ พนักงานหลายคนมีวุฒิการศึกษาได้หลายวุฒิปริญญา และ วุฒิปริญญาหลายวุฒิปริญญามีในพนักงานหลายคน

แอทริบิวต์ไม่ต้องจัดเก็บหรือดีไรฟ์แอทริบิวต์ (Derived attribute)
แอทริบิวต์ไม่ต้องจัดเก็บ คือ แอทริบิวต์ที่ได้มาจากการคำนวณจากแอทริบิวต์อื่น โดยทั่วไปไม่ต้องจัดเก็บแอทริบิวต์นี้
เช่น แอทริบิวต์อายุ เนื่องจากสามารถคำนวณได้จากวันเดือนปีเกิด หรือ ยอดรวมของใบเสร็จแต่ละใบคำนวณได้จากรายการสินค้าในใบเสร็จ เป็นต้น ในแผนภาพ ER จะใช้เส้นประแทนดีไรฟ์แอทริบิวต์

ตัวอย่างแอทริบิวต์ไม่ต้องจัดเก็บ เช่น อายุ เพราะสามารถคำนวณได้จากวันเดือนปีเกิด

 


ความสัมพันธ์ (Relationship)

ความสัมพันธ์ (Relationship) ระหว่างเอ็นทิตี้
          การตั้งชื่อความสัมพันธ์จะใช้คำกริยาที่แสดงการกระทำ เช่น มี,สอน,ว่าจ้าง เป็นต้น ใน E-R Diagram ใช้สัญลักษณ์รูปสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด (Diamond) แทนการกระทำที่มีชื่อคำกิริยาของความสัมพันธ์นั้นกำกับอยู่ภายใน

ตัวอย่างนักศึกษากับคณะ

หมายถึงนักศึกษาหลายคนสังกัดคณะได้หนึ่งคณะ 

ในทางกลับกันหนึ่งคณะมีนักศึกษาสังกัดหลายคน

หรือ ตัวอย่างแพทย์กับผู้ป่วย

ความสัมพันธ์บงชี้ (Identifying relationship)

          ความสัมพันธ์บงชี้ หมายถึง ความสัมพันธ์ระหว่างเอ็นทิตี้ปกติ (Strong Entity) กับเอ็นทิตี้อ่อนแอ (Weak Entity) ใน E-R Diagram ใช้สัญลักษณ์รูปสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัดสองรูปซ้อนกัน ที่มีชื่อของความสัมพันธ์นั้นกำกับอยู่ภายใน