หน่วยที่ 1 กระบวนการแก้ปัญหา (ต่อ)

หน่วยที่ 1 กระบวนการแก้ปัญหา (ต่อ) (เอกสารประกอบการสอน)

                    สัญลักษณ์ผังงาน  ได้แก่

 (เพิ่มเติม)

                 ประโยชน์ที่ได้จากการเขียนผังงาน

  • ช่วยเป็นสื่อความหมายที่ดีให้ผู้เกี่ยวข้องกับคอมพิวเตอร์ทราบขั้นตอนและรายละเอียดของโปรแกรมได้ง่ายและรวดเร็ว
  • ช่วยให้ตรวจสอบและทำความเข้าใจกับระบบที่จะใช้คอมพิวเตอร์ได้ง่ายและรวมถึงการตรวจสอบทางตรรกะของโปรแกรมด้วย
  • ช่วยในการพัฒนาและทดสอบโปรแกรมได้ง่ายและรวดเร็วมาก
  • ช่วยในการลงรหัสโปรแกรมด้วยภาษาต่างๆ ได้ถูกต้องตามขั้นตอน
  • ช่วยในการแก้ไขเพิ่มเติมโปรแกรมได้ง่าย
  • ช่วยในการทำเอกสารประกอบโปรแกรม

                 ผังงานที่ใช้ในการออกแบบโปรแกรม แบ่งได้ 3 แบบ

  • ผังงานระบบ (System flowchart) แสดงขอบเขตของระบบทั้งหมดเป็นผังงานที่ใช้แสดงการดำเนินงานของระบบใดระบบหนึ่งซึ่งมีขอบเขตกว้างๆ เช่น การทำงานของแผนกใดแผนกหนึ่งขององค์การ จุดมุ่งหมายของการใช้ผังงานระบบก็คือต้องการทราบถึงความเกี่ยวพันของระบบงานตั้งแต่เริ่มต้นว่ามีการปฏิบัติงานแต่ละขั้นตอนอย่างไรใช้วิธีการอย่างไรบ้าง ผังงานระบบยังไม่สามารถที่จะนำไปเขียนโปรแกรมได้แต่ผังงานจะบอกได้ว่าที่จุดใดจะมีการเขียนโปรแกรมอย่างใด ทั้งนี้เพราะเราจะไม่สามารถเขียนโปรแกรมชุดเดียวให้ครอบคลุมการทำงานขององค์การ แต่จะใช้ผังงานระบบชี้นำการกำหนดตัวปัญหา
  • ผังงานโปรแกรมมอดูล (Modular program flowchart) เป็นผังงานที่ทำขึ้นเพื่อแบ่งไป็นโปรแกรมออกเป็นส่วนๆ ให้ทำหน้าที่เฉพาะเรื่อง ในแต่ละโปรแกรมมีลักษณะคล้ายกับโปรแกรมย่อย ผังงานแบบนี้ใช้แสดงขั้นตอนของการใช้มอดูลต่างๆ ในโปรแกรมนั้น โดยแสดงเฉพาะมอดูลหลักว่ามีลำดับเรียงกันอยู่เป็นอย่างไรในโปรแกรมนั้น แต่ไม่ได้แสดงให้ทราบว่าแต่ละมอดูลนั้นมีขั้นตอนการทำงานกันอย่างไร ทำให้สะดวกในการหาจุดบกพร่องหรือความผิดพลาดหรือความผิดพลาดที่อาจจะเกิดขึ้นได้
  • ผังงานโปรแกรมรายละเอียด (Detail program flowchart) เป็นผังงานที่แสดงรายละเอียดของผังงานโปรแกรมมอดูลให้ทราบว่า แต่ละมอดูลจะมีการทำงานอย่างไร ทุกๆ ขั้นตอนของผังงานนี้สามารถจะนำไปลงรหัสด้วยภาษาคอมพิวเตอร์ต่างๆ ได้

    * หมายเหตุ ผังงานโปรแกรม (Program Flowchart) แสดงลำดับขั้นตอนการทำงานของโปรแกรมหนึ่งๆ       

ภาพผังงานตัวอย่างที่ 1 แบบเรียงลำดับ (Sequence) 

แสดงขั้นตอนการทำงานตามลำดับ คือ แนวทางการเขียนผังงานแนวดิ่ง

    หรือ      

                  คำแนะนำในการเขียนผังงาน

  • การเขียนผังงานต้องใช้สัญลักษณ์ตามที่กำหนดเรียงลำดับขั้นตอนการทำงานให้ถูกต้อง แสดงทิศทางการไหลของข้อมูลจากบนลงล่าง ซ้ายไปขวา
  • เริ่มทำผังงานมอดูลก่อน แล้วจึงทำผังงานโปรแกรมรายละเอียดของแต่ละมอดูลตามวิธีการของโปรแกรมโครงสร้าง เพราะผังงานโปรแกรมมอดูลจะช่วยเป็นแนวทางในการเขียนผังงานโปรแกรมรายละเอียดได้
  • ในผังงานโปรแกรมมอดูลควรแสดงเฉพาะการทำงานหลัก ส่วนที่เป็นรายละเอียดการปฏิบัติควรแสดงในผังงานโปรแกรมรายละเอียดขั้นตอนละหนึ่งสัญลักษณ์เพื่อจะได้ลงรหัสสะดวก
  • ควรมีคำอธิบายสั้นกะทัดรัดเข้าใจง่ายมีการแสดงเงื่อนไขและมีลูกศรแสดงทิศทางเข้าออกทุกแผนภาพแยกไปยังส่วนอื่นให้ชัดเจน
  • จุดเริ่มต้นและลงท้ายของทุกผังงานต้องใช้สัญลักษณ์เริ่มต้นและลงท้ายประกอบ ถ้าเป็นโปรแกรมหลักให้เขียนคำว่า "เริ่มต้น" ที่จุดเริ่มต้น และคำว่า "จบ" ที่จุดสุดท้าย แต่ถ้าเป็นโปรแกรมย่อยหรือมอดูลให้เขียนชื่อของมอดูลไว้ที่จุดเริ่มต้นและเขียนคำว่า "กลับ" ที่จุดสุดท้าย
  • ในผังงานโปรแกรมรายละเอียด นอกจากแสดงขั้นตอนการทำงานของแต่ละคำสั่งแล้วควรอธิบายรายละเอียดที่จำเป็นไว้ด้วย ถ้าที่ว่างสำหรับเขียนมีไม่พอให้ใช้สัญลักษณ์แสดงหมายเหตุประกอบด้วย
  • กำหนดชื่อต่างๆ ที่ใช้ในผังงานให้ใกล้เคียงกับความหมายจริงมากที่สุด
  • ควรทดสอบความถูกต้องก่อนนำไปเขียนโปรแกรม

ภาพผังงานตัวอย่างที่ 2 แบบมีเงื่อนไข (Decision หรือ Selection) ทางเลือกสองทาง

หมายเหตุ เงื่อนไขแบบมีทางเลือกมีลักษณะกำหนดเงื่อนไขทางตรรกะให้ารุปว่าจริงหรือเท็จ

 


ภาพผังงานตัวอย่างที่ 3 แบบมีเงื่อนไข (Decision หรือ Selection) ทางเลือกหลายทาง

 


ภาพผังงานตัวอย่างที่ 4 แบบทำซ้ำ (Repeat หรือ Loop) ตรวจสอบเงื่อนไขก่อนวนซ้ำ

 


ภาพผังงานตัวอย่างที่ 5 แบบทำซ้ำ (Repeat หรือ Loop) แบบตรวจสอบเงื่อนไขหลังวนซ้ำ